Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Ee Soomaaliya

(1) Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waa: (a) Madaxa Jamhuuriyadda Federaalka ee Soomaaliya; (b) Astaanta midnimada qaranka; (c) Ilaaliyaha iyo horumariyaha mabaadi’da asaasiga ah ee Dastuurka. (2) Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka wuxuu xilkiisa u gudanayaa si waafaqsan Dastuurkan iyo sharciyada kale ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya .

Federaalka ee Soomaaliya Waxaa loo dooran karaa xilka Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Muwaaddin kasta oo: (a) Muwaadin Soomaali, Muslim ah; (b) Da’adiisu aanay ka yarayn afartan (40) sano; (c) Leh aqoon ama waayo’aragnimo u qalanta xilkaas; (d) Dhimirkiisu dhan yahay; (e) gelin denbi culus oo ay maxkamadi xukuntay.

(1) Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka waa in ay doortaan labada gole ee Baarlamaanka oo wada fadhiya, waxaana guddoominaya fadhigaa guddoomiyaha golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka ah. (2) Ugu yaraan saddex meelood labo tirada guud ee gole walba ee Baarlamaanka Federaalku waa inay joogaan u codaynta doorashada Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka. (3) Waa in ay murashaxnimadiisa u soo jeediyaan fadhiga labada gole ee Baarlamaanka ugu yaraan labaatan (20) xildhibaan golaha Shacabka ah ama ugu yaaraan hal (1) Dawlad goboleed. (4) Xubnaha golaha Aqalka Sare markii ay u codeynayaan dorashada Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka wuxuu qof kasta leeyahay hal cod. (5) Murashax Madaxweyne oo kasta waa in uu murashaxnimadiisa gaarsiiyaa Baarlamaanka Federaalka waana in uu barnamijkiisa doorashada u soo bandhigaa Baarlamaanka Federaalka, oo markaa ka dib dooranaya isaga oo la raacaya geeddi-socodkan: (a) Codeynta doorashada Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka waa qarsoodi; (b) Labada gole ee Barlaamanka Federaalka waxay Madaxweyne u dooranayaan murashaxa ku guleeysta aqlabiyad seddax meelood laba, tirada guud ee xubnaha Labada gole ee Baarlamaanka Federaalka ah; (c) Haddii murashax ku guuleeysan waayo waxaa codayn labaad loo qaadayaa afarta murashax ee ugu cod badan waxaana ku guleeysanayaa Madaxweyninimada Jamhuuriyadda Federaalka murashaxa hela aqlabiyad ah seddax meelood laba codadka tirada guud ee xubnaha labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka ah; (d) Haddii murashaxna ku guleeysan waayo codbixinta wareegga laabad waxaa codbixin wareeg seddaxaad loo qaadayaa labada murashax ee ugu cod badan waxaana Madaxweynennimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ku guuleysanaaya murashaxa hela tirada ugu badan ee codadka guud ee xubnaha labada aqal ee Baarlamaanka.

Soomaaliya Awoodaha iyo xilka Madaxweynaha waxaa ka mid ah: (a) Wuxuu ku dhawaaqaa Xaaladda Deg degga ah iyo Xaaladda dagaal, si wafaaqsan sharciga. (b) waa Taliyaha guud ee Ciidammada Qalabka Sida. (c) Wuxuu magacaabaa Taliyeyaasha Ciidammada Heer Federaal iyo ka qaadista xilalkooda, markii ay soo jeediyaan golaha Wasiirradu,. (d) Wuxuu magacaabayaa xilka Wasiirka Koowaad wuxuuna xilka ka qaadayaa ama kala dirayaa Xukuumadda Federaalka haddii ay waydo codka kalsoonida golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka, oo ah cod hal-dheeri ah (50%+1). (e) Wuxuu xilka ka qaadayaa Wasiirrada, Wasiiru-dawleyaasha, iyo Wasiir-ku-xigeennada, markuu soo jeediyo Wasiirka Koowaad. (f) Wuxuu saxiixaa sharciyada uu soo ansixiyo Baarlamaanka Federaalku, si sharci looga dhigo. (g) Wuxuu furaa golaha Shacabka. (h) Wuxuu la hadlaa fadhiga gaarka ah ee golaha Shacabka sanadkiiba mar. (i) Wuxuu la hadli karaa golaha Shacabka mar kasta oo kale. (j) Wuxuu magacaabaa guddoomiyaha Maxkamadda Dastuuriga, Maxkamadda Sare iyo garsooreyaasha kale Heer-Federaal, soo-jeedinta guddiga Adeegga garsoorka ka dib. (k) Wuxuu magacaabayaa jagooyinka sare ee Xukuumadda Federaalka iyo madaxda Hey’adaha Dawladda Federaalka, marka uu soo jeediyo golaha Wasiirradu. (l) Wuxuu magacaabaya jagooyinka danjireyaasha iyo qunsuliyadaha guud, markuu golaha Wasiirradu soo jeediyo. (m) Wuxuu qaabbilaa diblomaasiyiinta shisheeye iyo wakiillada qunsuliyadaha dalalka shisheeye. (n) Wuxuu guddoonsiiyaa abaalmarinta Xushmada Qaranka markuu golaha Wasiirradu soo jeediyo. (o) Madaxweynuhu wuxuu kala diri karaa golaha Shacabka marka ay muddadiisa xilku dhammaato, si doorasho ay u aadaan. (p) In uu cafis u fidiyo ama ciqaab ka dhimo dembiilayaal marka uu ka talo-qaato Guddiga Adeegga garsoorka. (q) In uu saxiixo heshiisyada caalamiga ah kadib markii golaha Wasiirrada soo jeediyo, golaha Shacabkuna ansixiyo.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalku wuxuu xilka haynayaa muddo afar (4) sano ah oo ka bilaabata maalinta xilka loo dhaariyo, sida ku xusan qodobka 96 ee dastuurka.

Federaalka ee Soomaaliya (1) Xil-ka-qaadidda Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxaa soo jeedin kara golaha Shacabka marka lagu eedeeyo khiyaano-qaran, xadgudub culus oo Dastuuri ah ama ku-xad- gudub sharciyada kale ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. (2) Hindisaha xilka-qaadista Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka waxaa golaha hor-keeni kara ugu yaraan saddex dalool hal dalool (1/3) xubnaha golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka, Maxkamadda Dastuuriga ayaa galaysa dhageysiga eedeyntu inay sal leedahay. (3) Haddii ay go’aamiso maxkamadu inay eedayntu sal sharci leedahay, saddex dalool labo (2/3) ee labada aqal ee Baarlamaanka ayaa Madaxweynaha xilka ka qaadaya. (4) Haddii Madaxweynaha xilka lagaga qaado si waafaqsan faqradaha 1 ilaa 3 ee qodobkan, waxaa xilka madaxweyninimo la wareegaya guddoomiyaha golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka.

Madaxweynuhu wuxuu u gudbinayaa istiqaaladiisa Barlamaaanka Federaalka, isaga oo marsiinaya guddoomiyaha golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka ah.

(1) Haddii Madaxweynuhu ka maqan yahay dalka ama caafimaad-darro ama sabab kasta oo kale darteed uusan awoodin inuu guto xilkiisa, guddoomiyaha golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka ah ayaa xilkiisa sii qabanaya ilaa inta uu Madaxweynuhu xilkiisa dib ugu soo noqonayo. (2) Ku-xigeenka koowaad ee guddoomiyaha Baarlamaanka ayaa si kumeel gaar ah u haynaya Xilka guddoomiyaha Baarlamaanka inta uu guddoomiyaha Baarlamaanku sii hayo xilka Madaxweyninimo.

Soomaaliya (1) Haddii uu bannaanaado xafiiska Madaxweyne, waxaa qabanaya xilka Guddoomiyaha Golaha Shacabka ilaa laga soo dooranayo Madaxweyne cusub muddo aan ka badnayn soddon (30) maalmood gudahood. (2) Haddii Madaxweynaha uu ku dhaco xanuun aan ka-raysasho lahayn mudo ka badan sadddex bilood oo ay caddeeyeen xeeldheereyaal caafimaad waxaa sharciyan bannaanaanaya xilka xafiiska Madaxweynaha. (3) Doorashada Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka beddelaya Madaxweyne mansabkiisi bannaanaaday sida ku xusan farqadda (2) ee qodobkan waxaa loo maraya habraaca doorashada Madaxweynaha ku xusan ee Qodobk a 89aad ee Dastuurka. (4) Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka lagu doorto si waafaqsan faqradda (3) ee Qodobkan wuxuu dhamaystiraya muddada xilhaynta ee u harsanayd Madaxweynihii ka horeeyey.

Inta uusan xilka bilaabin, Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalku wuxuu Baarlamaanka Federaalka hortiisa ku marayaa dhaar, waxaana dhaarinaya guddoomiyaha Maxkamadda Sare, dhaartaas oo ah sidan: “Waxaan ku dhaaranayaa magaca Ilaahay inaan xilkayga u gudanaayo si daacad ah oo danta dalka, dadka iyo diintu ku jirto, dhawrana Dastuurka qaranka iyo shuruucda kale oo dalka u yaalla”.